دوره فقه دولت اسلامی

دوره آموزشی فقه دولت اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم

طلوع انقلاب اسلامي، مسئوليت بزرگی را بر دوش حوزه‌های علميه نهاده كه نه تنها در عقبه تاريخ اسلام بي‌سابقه است، بلكه در آينده نيز سرنوشت تشيع را مشخص كرده و موجب قضاوت آيندگان خواهد بود. فرصت بي‌نظيري كه امروزه حوزه‌هاي علميه پيدا كرده‌اند، اگر در جهت آرمان‌هاي انقلاب اسلامي و شكوفايي تمدن نوين اسلامي استفاده نشود، لطمه سنگيني به فرهنگ اسلامي وارد خواهد آمد. در اين شرايط، حوزه‌هاي علميه بايد به نقش مادري خود در قبال جمهوري اسلامي توجه نمايند و به تربيت عالمان، در تراز انقلاب و متناسب با نيازهاي واقعي جامعه اسلامي اهتمام داشته باشند. همان‌طور كه مقام معظم رهبري تأكيد كرده‌اند، انقلاب اسلامي امروزه به مرحله دولت‌سازي اسلامي رسيده است و مهم‌ترين مسير براي حضور عالمان ديني در مديريت جامعه اسلامي، توجه به مقوله دولت اسلامي است. براي تأسيس دولت اسلامي، لازم است تا علم فقه كه نمايان‌گر بعد عملي و تجويزي دين اسلام است، ارتقا يافته و ظرفيت توجه به فقه های مضاف وعرصه های جدید و مديريت سياسي و دولت‌سازي را در خود ايجاد نمايد و لازمه این ارتقا،پیدا کردن رویکرد حکومتی نسبت به فقه است.

رویکرد حکومتی تحولی در فقه است که به جای آن‌که افعال مکلف را بحث کند، افعال حاکمیت را بحث می‌کند. از این‌رو رهاورد آن فقه حکومتی است و رهاورد فقه حکومتیفقه بر شرایط و فقهی نظام‌ساز می باشد نه فقه در شرایط. برای تحقق فقه حکومتی باید منظری که فقیه به فقه نگاه می‌کند تغییر کند. اگر فقیه با نگاه فقه فردی سراغ تجمیع ابواب فقهی برود، فقه حکومتی محقق نمی‌شود. منظر فقیه باید فقه بر شرایط باشد نه فقه در شرایط. در این فقه دیگر نمی‌گوییم مکلف «بِمَا أنّهُ فَردٌ مِن أفرَادِ الجَامِعة» در شرایط اضطراری مقابل نظام بانکی یا نظام قضایی که مجبور است مرتکب کارهایی بشود، فلان حکم را دارد. ما می‌گوییم حکومت و حاکمیت –حکومت در این‌جا به معنای قوۀ مجریه نیست- افعالی دارد. به عنوان مثال بانک‌داری، مسائل اقتصادی، نظام ارتباطات و ... این فقه باید برای حاکمیت نظام‌سازی کند؛ یعنی مدلی ارائه دهد که زندگی مردم را با اضطرارها و با عناوین ثانویه و ضرورت‌ها جواب ندهد.

برای این‌که نظام‌سازی اتفاق بیفتد و فقه حکومتی محقق گردد، باید از فقه مضاف و فقه مدیریت سیاسی مدد جست. در کنار فقه عبادات، فقه معاملات، فقه عقود و فقه ایقاعات، فقه مضاف با یک تعریف خاص مطرح می‌شود. گویی می‌خواهیم نظامی را به عنوان نظام ارتباطات دینی و اسلامی طراحی کنیم یا نظام حقوقی اسلام و یا نظام اقتصادی اسلام را با همان تعریفی که شهید صدر از مکتب اقتصادی ارائه داده است، مطرح کنیم. بنابراین فقه مضاف فقهی است که مضافٌ الیه آن متناظر با نظام‌هایی که در جامعه است طراحی می‌شود و مسائلش از ابواب مختلف فقه گزینش می‌شود.حاکمیت برای این‌که بخواهد اِعمال حاکمیت کند، باید به طراحی و نظام‌سازی بپردازد و وارد نظام‌سازی در نظامات مختلف موجود بشود. برای این نظام‌سازی باید سراغ تدوین فقه‌های مضاف رفت و با طراحی فقه‌های مضاف می‌توان نظام‌سازی کرد و با این نظام‌سازی می‌توان نظام کلان اسلامی را شکل داد.

براي اين منظور، مؤسسه مطالعات تحقيقات اسلامي فتوح انديشه در نظر دارد دوره آموزشي فشرده‌اي با عنوان «فقه دولت اسلامي» برگزار نمايد. مخاطب اين دوره‌هاي آموزشي، طلّاب سطوح دو، سه و چهار (خواهران و برادران) حوزه علميه اصفهان خواهند بود كه پس از مراحل گزينش، در جلسات آموزشی مجوز حضور پیدا می‌کنند. طلبه‌هايي كه در جلسات مذكور حضور منظمي داشته باشند و تقریرات درس‌ها را در پایان دوره ارائه نمایند، پس از ارزيابي كيفي معاونت پژوهش مؤسسه فتوح، موفق به دريافت گواهينامه دوره «فقه دولت اسلامي» از مؤسسه فتوح و دانشگاه باقرالعلوم علیه‌السلام خواهند شد.

عناوين آموزشی و اساتيد ترم اول

  • آیت الله محسن اراکی |  فقه شهرسازی
  •  آیت الله احمد عابدی |  فقه امنیت
  • آیت الله ابوالقاسم علیدوست |  فقه هنر
  • آیت الله سید محمد مهدی میر باقری |  فقه نظام سیاسی
  • حجة الاسلام سید حسین میرمعزی |  فقه نظام پولی
  • حجة الاسلام احمد رهدار |  فقه بین الملل
  • حجة الاسلام عبدالامیر خطاط |  حق تصرف دولت
  • حجة الاسلام علی محمدی |  رویکردهای فقه حکومتی 
  • حجة الاسلام عباسعلی مشکانی |  فلسفه فقه حکومتی
  • حجة الاسلام عبدالحسین مشکانی مبانی کلامی فقه حکومتی
  • حجة الاسلام محمدحسین متولی امامی |  مبانی جامعه‌شناختی فقه حکومتی       

 شرایط و شیوه ثبت نام

  •  تعهد به حضور مستمر در جلسات.
  • تعهد به ارائه تقریرات جلسات در پایان ترم اول.
  • تکمیل فرم ثبت نام
  • اطلاعات بیشتر در سایت مؤسسه فتوح اندیشه http://fotooh.ir